Module 1 · GenAI
Module 1Модуль 1

What is Generative AI?Generative AI гэж юу вэ?

What it is, what it can't do, and why that's knowable.Энэ юу болох, юу хийж чадахгүй, мөн үүнийг яагаад урьдчилан мэдэх боломжтой вэ.

The ThesisҮндсэн санаа

AI stops being magic when you know the mechanism.Ажиллах механизмыг нь мэдсэн цагт AI шидэт зүйл байхаа больдог.

1What GPT actually isGPT гэж яг юу вэ
2When AI fails — and why that's predictableAI амжилтгүй болох үед — мөн энэ нь яагаад урьдчилан таамаглах боломжтой байдаг вэ
3The context window & the 50% ruleContext window & 50%-ийн дүрэм
4Responsible use with company dataКомпанийн өгөгдлийг хариуцлагатай ашиглах
5The economics: free, paid, and the API meterЭдийн засаг: үнэгүй, төлбөртэй болон API тоолуур
01 · The Name Explains It01 · Нэрнээсээ л ойлгомжтой

G P T — the name is the manual.G P T — энэ нэр нь өөрөө гарын авлага юм.

G

GenerativeҮүсгэгч

It creates — text, images, video. Output is generated, not retrieved.Энэ нь текст, зураг, видео үүсгэдэг. Output нь хайж олдог биш, шинээр үүсгэгддэг.

P

Pre-trainedУрьдчилан сургасан

Trained ahead of time, on a fixed body of data. The knowledge has a date.Тодорхой өгөгдөл дээр урьдчилан сургагдсан. Мэдлэг нь огноотой.

T

TransformerTransformer

The algorithm underneath: predict the next word. Over and over.Цаана нь ажиллах алгоритм: дараагийн үгийг таамаглах. Дахин дахин.

01 · The Mechanism01 · Механизм

A next-word predicting machine.Дараагийн үгийг таамаглах машин.

Everything you call "intelligence" is built on top of this.Таны "оюун ухаан" гэж нэрлэдэг бүх зүйл үүн дээр суурилдаг.

01 · Pre-trained01 · Урьдчилан сургасан

The knowledge has a date on it.Мэдлэг нь огноотой байдаг.

KNOWLEDGE CUTOFFМЭДЛЭГИЙН ХЯЗГААР
← training datatoday →өнөөдөр →
🔍 Web search sits on top — fresh results in, but the intelligence underneath doesn't change.🔍 Веб хайлт нь дээр нь ажилладаг — шинэ үр дүн оруулж ирэх боловч цаана нь байгаа intelligence нь өөрчлөгдөхгүй.
02 · The Built-in Flaw02 · Суурь дутагдал

Why it hallucinates.Яагаад hallucinate хийдэг вэ.

FLUENT · CONFIDENT · WRONGТОРОХГҮЙ · ИТГЭЛТЭЙ · БУРУУ

It isn't checking facts. It's predicting plausible text — and from its perspective, nothing went wrong.Энэ нь баримт шалгадаггүй. Үнэмшилтэй текст таамагладаг — түүний өнцгөөс харахад юу ч буруутаагүй.

02 · Where to Trust It02 · Хаана итгэж болох вэ

Give it material — don't ask it to remember.Түүнд материал өг — сана гэж битгий шаард.

Reliably goodНадвартай сайн

  • Summarize a document you gave itТаны өгсөн баримт бичгийг хураангуйлах
  • Draft & rewrite from your notesТэмдэглэлээсээ эх бэлтгэх & дахин бичих
  • Restructure & analyze what's in front of itӨмнөө байгаа зүйлийг дахин бүтэцжүүлэх & шинжлэх

The source of truth is in the window.Үнэн мэдээллийн эх сурвалж нь window дотор бий.

RiskyЭрсдэлтэй

  • Names & citations from memoryСанамжаас авсан нэрс & ишлэлүүд
  • Numbers & dates from memoryСанамжаас авсан тоо & огноо
  • Any fact it must recall, not readУншиж бус, эргэн санахаас өөр аргагүй аливаа баримт

Gaps get filled with plausible text.Орон зайнууд нь үнэмшилтэй эх бичвэрээр нөхөгдөнө.

02 · The Rule of Thumb02 · Баримтлах үндсэн дүрэм

Human in the loop — the question is where.Хүн процесст оролцох — гол асуулт нь хаана вэ.

AI worksажиллана
Review every outputҮр дүн бүрийг шалгахmaximum controlхамгийн дээд хяналт
Approve before anything goes outЯмар нэг зүйл гадагш гарахаас өмнө батлахthe usual sweet spotердийн хамгийн тохиромжтой бүс
Check the final result onlyЗөвхөн эцсийн үр дүнг шалгахearned trustолж авсан итгэлцэл

Placing yourself is the real skill — Module 6 makes it a dial (the Trust Ladder).Өөрийгөө зөв байршуулах нь жинхэнэ ур чадвар юм — Модуль 6 үүнийг тохируулж болох хэрэгсэл (Итгэлийн шатлал) болгон хувиргана.

03 · Context Window03 · Context Window

The AI's working memory.AI-ийн ажлын санах ой.

📄 report_q3.pdf · 40 pages
Summarize the risks in this reportЭнэхүү тайлан дахь эрсдэлүүдийг дүгнэ үү
Three risks stand out: currency exposure…Гурван эрсдэл онцгойрч байна: валютын эрсдэл…
Draft an email to the board about #2#2-ын талаар ТУЗ-д бичих имэйлийн эх бэлтгэх
≈ 1M tokens
· 7–8 novels fit at once
≈ 1M tokens
· 7–8 роман нэг дор багтана

Everything it can see at once: your chat, your documents, its own answers.Нэг дор харж чадах бүх зүйл: таны чат, таны баримт бичиг, түүний өөрийн хариултууд.

03 · Why It Forgets03 · Яагаад мартдаг вэ

When the window fills, it forgets.Window дүүрэх үед энэ нь мартдаг.

The oldest messages fall out of view. It didn't get dumber — it literally can no longer see what you said an hour ago. And junk in the window means junk in the answer.Хамгийн хуучин мессежүүд харагдах хүрээнээс гардаг. Тэр муудчихсан юм биш — ерөөсөө л таны нэг цагийн өмнө хэлснийг харах боломжгүй болсон. Мөн window доторх хэрэггүй зүйл нь хариултыг ч хэрэггүй болгодог.
03 · The Practical Rule03 · Практик дүрэм

Don't push past 50%.50%-иас давуулж болохгүй.

50%

Past half full, quality drops and hallucination risk climbs. At the line, take an exit:Тал хувиасаа хэтэрвэл чанар буурч, hallucination-ий эрсдэл нэмэгдэнэ. Зааг дээр ирэхэд дараах гарцыг сонгоно уу:

↺ Compact the chat↺ Chat-ыг хураангуйлах + Start fresh, carry context+ Шинээр эхлүүлж, context-ээ авч үлдэх
04 · Responsible Use04 · Хариуцлагатай хэрэглээ

The traffic-light habit.Гэрлэн дохионы зуршил.

Green — paste freelyНогоон — чөлөөтэй paste хий

Public info, your own drafts, general questions.Нийтэд нээлттэй мэдээлэл, өөрийн ноорог, ерөнхий асуултууд.

Yellow — conditions applyШар — тодорхой нөхцөл үйлчилнэ

Internal but not sensitive. Training off + business plan + anonymize names and numbers.Дотоод хэрэгцээний боловч эмзэг биш. Training off + бизнес төлөвлөгөө + нэр, тоо баримтыг анонимжуулах.

Red — neverУлаан — хэзээ ч болохгүй

If leaking it means a legal, regulatory, or customer-trust problem — it doesn't go in.Хэрэв үүнийг задруулах нь хууль эрх зүй, зохицуулалт эсвэл харилцагчийн итгэлийн асуудал үүсгэхээр бол — үүнийг оруулах хэрэггүй.

First setting on any platform: turn off training on your data.Ямар ч платформ дээрх хамгийн эхний тохиргоо: өөрийн өгөгдөл дээр сургахыг унтраах.

04 · The Red List04 · Улаан жагсаалт

Never paste. Even with training off.Хэзээ ч хуулж болохгүй. Training off байсан ч гэсэн.

🔑

CredentialsНэвтрэх мэдээлэл

Passwords, API keys, tokens. A security incident waiting to happen.Нууц үг, API keys, tokens. Аюулгүй байдлын зөрчил гарахад бэлэн эрсдэл.

🪪

Customer personal dataХарилцагчийн хувийн мэдээлэл

Names tied to IDs, phones, accounts. Regulated — and you can't un-paste it.ID, утас, данстай холбоотой нэрс. Зохицуулалттай — нэгэнт хуулснаа буцааж устгах боломжгүй.

📁

NDA & confidentialNDA & нууц

Contracts, board materials, unreleased financials, M&A anything.Гэрээ, ТУЗ-ийн материал, нийтлэгдээгүй санхүүгийн тайлан, M&A-тай холбоотой бүх зүйл.

04 · The Mindset04 · Сэтгэлгээ

Treat a chat window like email to an outside vendor.Chat window-д гадаад нийлүүлэгч рүү бичиж буй email шиг ханд.

If you wouldn't email it to a supplier, don't paste it into a chatbot.Хэрэв та үүнийг нийлүүлэгч рүүгээ имэйлээр явуулахгүй байсан бол chatbot руу хуулж болохгүй.

05 · Free vs Paid05 · Үнэгүй vs Төлбөртэй

Two gaps: access, then usage.Хоёр зөрүү: эхлээд хандалт, дараа нь ашиглалт.

FreeҮнэгүй

Tight cap — smaller model under loadЛимит бага — ачаалалд жижиг модел

$20 · Pro
chat, runs out fastchat, хурдан дуусдаг
$100 · Max 5x
~5× — daily real work~5× — өдөр тутмын бодит ажил
$200 · Max 20x
~20× — serious agentic work~20× — гүнзгий agentic ажил

Claude's lineup — ChatGPT runs $20 Plus / $200 Pro, but the logic is the same.Энэ бол Claude-ийн багцууд — ChatGPT $20 Plus / $200 Pro гэсэн бүтэцтэй ч логик нь адилхан.

05 · What's an API Price?05 · API үнэ гэж юу вэ?

The API is a taxi meter.API бол таксины тоолуур.

Meter RunningТоолуур гүйж байна
$0.00
words read (input)уншсан үгс (input)0
words written (output)бичсэн үгс (output)0

Every word the AI reads and every word it writes runs the meter — priced per million tokens. No flat fee.AI-ын уншиж буй болон бичиж буй үг бүр тоолуурыг ажиллуулдаг — нэг сая token тутамд үнэ тооцно. Тогтмол төлбөр гэж байхгүй.

An agent on a real task reads and writes constantly. One serious afternoon can burn millions of tokens.Бодит даалгавар дээр ажиллаж буй agent тасралтгүй уншиж, бичиж байдаг. Нэг өдөр нухацтай ажиллахад л сая сая token зарцуулагдаж болно.

05 · The Economics05 · Эдийн засаг

Subscriptions buy intelligence at a discount.Захиалга нь оюун ухааныг хямдралтайгаар худалдаж авч буй хэрэг юм.

$100/mo$1,000–2,000+ of measured API-equivalent usageХэмжигдсэн $1,000–2,000+ API-тай тэнцэх хэрэглээ
$200/mo$3,000–8,000 of measured API-equivalent usageХэмжигдсэн $3,000–8,000 API-тай тэнцэх хэрэглээ

Measured from real heavy-user token burn at published API rates (SemiAnalysis) — the value scales with how hard you push. Serious usage is what separates using AI from playing with it.Бодит хүнд хэрэглэгчдийн token зарцуулалтыг API-ийн зарласан үнээр хэмжсэн (SemiAnalysis) — үнэ цэн нь таны ашиглалтын эрчээс хамаарна. AI-ийг нухацтай ашиглах нь түүгээр зүгээр л тоглохоос ялгах гол зааг юм.

Module 1 · CompleteМодуль 1 · Дууссан

Not magic. A tool with knowable behavior.Ид шид биш. Ойлгомжтой зан төлөвтэй хэрэгсэл.

NEXT · MODULE 2 — THE PROGRESSION OF GENERATIVE AIДАРААГИЙН · МОДУЛЬ 2 — GENERATIVE AI-ИЙН ХӨГЖИЛ
1 / 18